نگاهی به نثر فارسی در شبه قاره هند

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، زبان و ادبیات فارسی برای چندین قرن زبان رسمی شبه قاره هند به شماره می‌رفته و بسیاری از اسناد نیز به این زبان شیرین به ثبت رسیده و علاوه بر آن مردمان دو کشور پهناور و با تمدن مشرق زمین به این زبان شیرین مشترک توانسته اند تبادلات فرهنگی، علمی، اقتصادی و غیرو بسیاری را با هم انجام دهند.

نثر فارسی در شبه قاره هند به نیکوترین وجه ممکن از راه تاریخ نویسی و برگردان «تاریخ طبری» که در عصر سامانیان در آسیایی مرکزی آغاز شد، معرفی شده است. تاریخ مسعودی بدست ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی تالیف شد که وقایع عصر فرمانروایی مسعود است و ارزش اسنادی بسیار دارد.

جای شگفتی است که شیوه تاریخ نویسی غزنه در لاهور دنبال شد. جوامع الحکایات محمد عوفی که در مولتان عصر قباچه تالیف شده از برخی جهات تاریخ سودمندی است.

تاریخ نویسی منظم فارسی در شبه قاره هند با صفات ناصری اثر منهاج سراج جوزجانی، تاریخ عمومی و برجسته آغاز می گردد که تاریخ دوره اسلامی و پیش از اسلام در ایران را به صورت عام و تاریخ غوریان و اوایل سلاطین مملوک را به طور خاص، مورد بحث قرار می دهد و مولف کتاب یکی از پیشگامانی بود که شیوه تعقلی هند ـ اسلامی را سامان داد.

شیوه تاریخ نگاری منهاج سراج در مسیر اصلی نوشته های تاریخی عصر تغلق ها با ضیاء الدین برنی در کتاب تاریخ فیروز شاهی وی که با دورة فرمانروایی بالبان (جایی که مهناج تاریخش را تمام کرد) آغاز می گردد و دنبال می شود. این اثر منحصراً به تاریخ هندو ـ اسلامی می پردازد و بنابراین طراح اصلی تاریخ نگاری، یعنی نگارش تاریخ عمومی و بین الملل که در هند رشد کرد، تعقیب نمی کند. تاریخ نویسی عصر سلاطین دهلی در اوج خود به تاریخ نویسی دوره ایلخانان در ایران همزمان بود و در کتاب هیچ یک از مورخین هندی، نشانی از آگاهی به آثار عطا ملک جوینی و سید الدین فضل الله دیده نمی‌شود. شیخ آذر شاعر ملازم دربار شاهرخ به هند آمده و به دربار احمد شاه بهمنی پیوست و کتاب بهمن نامه تاریخ مربوط به سلسله بهمنی ها را به نظم درآورد. زین العابدین خوافی (خاقی) مورخ آسیای مرکزی دربارة بابر شاه «واقعیت بابری» را تالیف کرد. تاریخ ابراهیمی تالیف ابراهیم بن حریری دربار عادل شاه در شهر بیچار پور به رشته تحلیل در آمده است.

از نخستین تذکره‌های تاریخی عصر مغول می‌توان به تذکره همایون و اکبر، اثر بایزید بیات اشاره کرد که تاریخی سودمند از عصر فرمانروائی همایونی و سالهای اولیه حکومت اکبر شاه است.

در قرن هجدهم میلادی زبان اردو بعنوان زبان شعر بسرعت جای زبان فارسی را گرفت، اما در این دوره، نثر کاملاً ادبی فارسی جای خود را در نوشته‌های استادانه، نظیر آثار میرزا غالب دهلوی حفظ کرد. زبان و ادبیات فارسی در سال ۱۸۳۵ میلادی زمانی که کمپانی هند شرقی بریتانیای کبیر بر آن شد که زبان انگلیسی را بعنوان زبان اداری، جانشین فارسی کند و این ضربه مهلکی به رشد و گسترش این زبان شیرین خورد و امروزه تقریبا در دوره زوال است.  

انتهای پیام/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *